Amsterdam propt 165 grachten, 1.281 bruggen en zo'n 850.000 inwoners in een compacte ring die je in 45 minuten te voet oversteekt. Drie dagen is genoeg om de essentie te vangen zonder te sprinten — maar alleen als je de belangrijke tickets vóór vertrek boekt en weet welke buurten de tramrit waard zijn.
Vóór aankomst
Koop tickets met tijdslot voor het Anne Frank Huis (€16) en het Van Gogh Museum (€22) minstens zes weken van tevoren — beide zijn volledig uitverkocht, vooral van april tot september. Het Rijksmuseum (€25) is soepeler maar boek toch online. Vanaf Schiphol duurt de trein naar Centraal 15 minuten en kost €5,60. Sla taxi's over tenzij het na middernacht is. Haal een OV-chipkaart bij een stationsautomaat (€7,50 borg, terug te vragen) of gebruik contactloos betalen met je bankpas — GVB-trams, -bussen en -metro's accepteren tap-and-go inmiddels allemaal.
Dag 1 — Grachten en centrum
Start op de Dam met koffie bij Café Luxembourg op het Spui (literaire hangplek uit de jaren tachtig, nog steeds levendig). Loop naar de buitenkant van het Koninklijk Paleis — het interieur is €12,50 waard als de koning niet ontvangt. Weef vanaf hier westelijk de Negen Straatjes in, een compact netwerk van vintage winkels, bruine cafés en zelfstandige boetieks. Lunch bij Foodhallen in een verbouwde tramremise in Oud-West (€12-18 voor hoofdgerechten, tientallen kraampjes).
Boek een rondvaart voor de late namiddag — Those Dam Boat Guys en Stromma varen voor €20-25, maar de LOVERS Museumboot van 90 minuten bij zonsondergang (€17) biedt oprecht de mooiste hoek op de UNESCO-grachtengordel uit de 17e eeuw. Het Anne Frank Huis is 's zomers open tot 22:00; het laatste tijdslot (rond 21:15) is het minst druk. Diner daarna in de Jordaan — Moeders aan de Rozengracht serveert eerlijke Hollandse huiskost voor €20 per hoofdgerecht.
Dag 2 — Musea en Museumplein
Het Rijksmuseum opent om 09:00 — kom om 09:15 en loop direct naar de Eregalerij vóór de rondleidingen. Vermeers Melkmeisje, Rembrandts Nachtwacht (momenteel achter conservatieglas maar goed zichtbaar), en zo'n 8.000 andere werken. Minimaal twee uur, drie als je van Delfts blauw en poppenhuizen houdt. Lunch bij goed weer op het gras van het Museumplein — Albert Heijn aan de Van Baerlestraat verkoopt fatsoenlijke picknickspullen voor €10.
Middag: Van Gogh Museum. De chronologische opstelling volgt zijn afdaling en explosie — Korenveld met kraaien, geschilderd weken voor zijn dood, raakt anders na de Arles-jaren. Alleen met tijdslot. Twee uur. Ontspan in het Vondelpark (48 hectare, gratis) — Amsterdammers picknicken, joggen en drinken bij paviljoen 't Blauwe Theehuis. Diner in De Pijp — Bazar aan de Albert Cuypstraat serveert Turks-Marokkaanse deelschotels voor €15-25 onder Moorse lantaarns.
Dag 3 — Buurten
Begin in de Jordaan met ontbijt bij Winkel 43 (hun appeltaart is een religie, €6 per punt) en snuffel op de Noordermarkt zaterdagse rommelmarkt of maandagse biologische boerenmarkt. Loop langs de Prinsengracht naar het zuiden en duik het Woonbootmuseum in (een echte woonboot, €4,50) voor 20 minuten.
Halverwege de dag: De Pijp. De Albert Cuypmarkt (maandag-zaterdag) verhandelt sinds 1905 — pak bij een kraampje een haring (€4, Hollandse stijl bij de staart), dan het Sarphatipark voor even neerstrijken. Late middag: neem de gratis pont achter Centraal Station naar de NDSM-werf (15 minuten over het IJ). Deze voormalige scheepswerf is nu een graffiti-bespoten creatieve wijk — Pllek beach bar, IJ-Kantine, uitzicht vanuit het Faralda kraanhotel.
Avond: pont terug en loop langs de IJhaven en het Muziekgebouw naar Dampkring of een van Amsterdams weinige sterrenrestaurants als je nog trek hebt — Restaurant De Kas in een echte kas ten oosten van het centrum (menu €68, twee maanden vooruit boeken).
Praktische zaken
De GVB-dagkaart is €9, 48 uur €15. Trams stoppen rond middernacht; nachtbussen rijden elk uur. Fietsen lijkt aantrekkelijk maar het Amsterdamse fietsverkeer is agressief — beginners kunnen beter tram en lopen aanhouden, of eerst een begeleide fietstour doen voordat ze solo huren. Coffeeshops (cannabis) zijn legaal maar Amsterdammers komen er zelden; de geur overal is toeristen. Kraanwater is uitstekend — vul je fles bij. Contant geld is bijna dood — veel restaurants en bakkers weigeren het volledig.
Drie dagen zullen Amsterdam niet uitputten, maar leren je het ritme. Blijf een vierde als je kunt en maak een daguitstap naar Haarlem of Utrecht.